2 . وحدت و كثرت وجود و عند مشّائيّة حقائق * تباينت و هو لدىّ زاهق لانّ معنى واحدا لا ينتزع * ممّا له توحّد مالم يقع كأنّ من ذوق التّألّه اقتنص * من قال ما كان له سوى الحصص و الحصّة الكلّى مقيّدا يجى * تقيّد جزء و قيد خارجى بحث دربارهء وحدت و كثرت حقيقت وجود بود و گفتيم كه گر چه در اصطلاح امروز دنيا هر مكتبى كه قائل به نوعى وحدت حقيقت بوده است يعنى گفته است كه حقيقت يك چيز بيشتر نيست [ معتقد به ] وحدت وجود شمرده مىشود ولى بايد دانست اين وحدت وجودى كه ما داريم با آن عقايد و نظرياتى كه به نام وحدت وجود در جاهاى ديگر دنيا بوده است فرق دارد . حدس ما اينچنين است ، ولى الآن من نمىدانم يعنى از يك جهت ترديد دارم كه مطلب همين جور باشد و آيا اين اصطلاح « وحدت وجود » با لغتى كه امروز به كار برده مىشود - حتى با لغت فرنگىاش - سابقه داشته است يا نه ؛ يعنى قبل از اينكه اصطلاح وحدت وجود از دنياى اسلام با همين لفظ برود ترجمه بشود آيا در دنياى قديم ( مثلا در يونان قديم ) هم لفظى كه بر وحدت وجود دلالت كند بوده يا نبوده است . اين ، مطلبى است كه بايد